Fokus na niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy: co oznacza?

W Europie niedoczynność tarczycy dotyka od 0,2% do 5,3% populacji ogólnej i występuje głównie u kobiet, szczególnie w okresie po menopauzie. Ma miejsce, gdy tarczyca nie jest już w stanie wytwarzać wystarczającej ilości hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3), które są niezbędne do regulowania metabolizmu, a także dla innych ważnych funkcji naszego ciała, na przykład wzrostu i płodności.

Jakie są objawy niedoczynności tarczycy?

Początkowe objawy niedoczynności tarczycy mogą pojawiać się bardzo stopniowo, często są łagodne lub niespecyficzne, ale z czasem objawiają się w sposób coraz bardziej uporczywy i mogą to być:

  • wzrost wagi,
  • zmęczenie,
  • zmęczenie i osłabienie mięśni,
  • zmniejszenie tolerancji na wysiłek fizyczny,
  • złe znoszenie zimna,
  • suchość skóry,
  • wypadanie włosów,
  • osłabienie paznokci,
  • senność i depresja,
  • nieregularne cykle miesiączkowe,
  • zaburzenia płodności,
  • dysfunkcje seksualne,
  • skurcze, sztywność i obrzęk stawów,
  • powolne lub nieregularne bicie serca,
  • ochrypły głos, obniżenie tonu głosu,
  • utrata pamięci,
  • trudności z koncentracją,
  • wzrost wartości cholesterolu,
  • zaparcia,
  • zatrzymywanie wody.

Pobierz nasze narzędzie do codziennego śledzenia objawów

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ

Przyczyny niedoczynności tarczycy

Niedoczynność tarczycy może być sklasyfikowana według dwóch głównych kategorii na podstawie przyczyn, które mogą ją wywołać:

Pierwotna niedoczynność tarczycy – to postać najczęstsza, ma miejsce, gdy gruczoł tarczowy jest uszkodzony lub nie działa prawidłowo, przez co nie produkuje wystarczających ilości hormonów
tarczycy. Może być spowodowana wrodzoną chorobą tarczycy, czyli taką, która istnieje od narodzin (wrodzona niedoczynność tarczycy) lub nabytą (nabyta niedoczynność tarczycy), powstałą w wyniku choroby autoimmunologicznej (takiej jak na przykład zapalenie tarczycy typu Hashimoto), zabiegu chirurgicznego (na przykład usunięcia tarczycy), radioterapii, leczenia jodem-131, stosowania niektórych leków lub niedoboru jodu.

Wtórna niedoczynność tarczycy ma natomiast miejsce, gdy przysadka mózgowa znajdująca się u podstawy czaszki nie działa prawidłowo i nie wytwarza wystarczającej ilości TSH, czyli hormonu, który stymuluje tarczycę do produkcji hormonów tarczycowych. Taka choroba może być spowodowana urazem lub nowotworem, które uszkodziły przysadkę mózgową, zabiegiem chirurgicznym lub radioterapią na poziomie mózgu lub też przez niektóre choroby genetyczne.

Jak mogę się dowiedzieć, czy cierpię na niedoczynność tarczycy?

Lekarz, po wykonaniu ogólnego badania fizykalnego, w trakcie którego oceni ewentualne objawy i przejdzie do badania palpacyjnego szyi, zaleci proste badanie krwi w celu oceny działania tarczycy, które, w przypadku niedoczynności tarczycy, wykaże podwyższone wartości TSH (hormonu produkowanego przez przysadkę mózgową, który kontroluje produkcję hormonów tarczycowych) oraz niskie poziomy T3 i T4. W takim przypadku mówi się o klinicznej lub wyraźnej niedoczynności tarczycy.

Istnieje także inna postać niedoczynności tarczycy, określana jako niedoczynność subkliniczna, w której poziom TSH wykracza poza normę, jednak wartości hormonów tarczycy są prawidłowe. W takim przypadku u pacjenta na ogół nie występują objawy.

Po stwierdzeniu niedoczynności tarczycy zalecane są inne badania (np. oznaczenie wartości przeciwciał przeciwtarczycowych – przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (aTPO), przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (aTG), przeciwciał przeciwko receptorowi TSH (TRAb), USG itp.), aby ocenić przyczyny choroby oraz jej nasilenie.

Jak wygląda leczenie niedoczynności tarczycy?

Leczenie farmakologiczne niedoczynności tarczycy polega na terapii zastępczej syntetycznym hormonem tarczycy (lewotyroksyną) zastępującym hormony, których tarczyca nie jest już w stanie odpowiednio produkować. Leki należy przyjmować doustnie codziennie, w większości przypadków rano, na czczo i na ogół są one dobrze tolerowane.

Oczywiście to lekarz decyduje o dawkowaniu w zależności od nasilenia choroby, poziomu TSH i hormonów tarczycowych, masy ciała pacjenta oraz jego historii choroby. Po osiągnięciu odpowiedniej „wartości docelowej” TSH początkowo wybrana dzienna dawka leku jest utrzymywana i w przypadku braku komplikacji wystarczą doroczne badania laboratoryjne.

Jakie mogą być konsekwencje nieleczonej niedoczynności tarczycy?

Jeśli niedoczynność tarczycy nie zostanie zdiagnozowana i nie będzie leczona, może pogarszać się i spowodować różne komplikacje, na przykład u dorosłych może to być powstanie wola, czyli wzrost objętości tarczycy, niewydolność serca, wzrost rozkurczowego ciśnienia krwi, neuropatia obwodowa lub obrzęk śluzowaty (nagromadzenie płynów pod skórą, które ma miejsce głównie w ciężkiej postaci niedoczynności tarczycy). Istnieje także związek między nieleczoną niedoczynnością tarczycy, a zmniejszeniem płodności u kobiet, a także większą możliwością występowania wad rozwojowych i uszkodzeń wrodzonych u dziecka urodzonego przez matkę z niedoczynnością tarczycy.

W czasie życia płodowego niedoczynność tarczycy zwana wrodzoną, czyli występująca od narodzin, jeśli nie jest leczona, odpowiada za poważne zmiany w rozwoju fizycznym i poznawczym, natomiast w okresie dzieciństwa (nabyta niedoczynność tarczycy) może powodować opóźnienia w rozwoju płciowym. Jeśli natomiast diagnoza jest wczesna i dobrane jest odpowiednie leczenie, możliwa jest kompensacja braku hormonów tarczycy, co pozwala na skuteczne kontrolowanie choroby i zapewnienie dobrej jakości życia.

BIBLIOGRAFIA
  • Global epidemiology of hyperthyroidism and hypothyroidism. Nat Rev Endocrinol. 2018 May;14(5):301-316.
  •  Hypothyroidism. Lancet. 2017 Sep 23;390(10101):1550-1562.
  • Chaker L, Razvi S, Bensenor IM, Azizi F, Pearce EN, Peeters RP. Nat Rev Dis Primers. 2022 May 19;8(1):30. doi: 10.1038/s41572-022-00357-7. Erratum in: Nat Rev Dis Primers. 2022 Jun 10;8(1):39. PMID: 35589725.

 

 

Informacje zawarte na stronie www.feelthyroid.com nie mogą zastąpić kontaktu pacjenta z lekarzem, ani badania specjalistycznego. Zaleca się, aby zawsze konsultować z lekarzem i/lub specjalistą wszelkie uzyskane informacje i wskazania.