Czym jest subkliniczna niedoczynność tarczycy?
Subkliniczna niedoczynność tarczycy to choroba, w której przebiegu wartość TSH jest podwyższona, natomiast wartości hormonów tarczycy (T3 i T4) pozostają w normie, ale, w odróżnieniu od właściwej niedoczynności tarczycy (w przypadku której wartość TSH jest podwyższona, a wartości hormonów tarczycowych są zbyt niskie), na ogół nie występują żadne objawy.
Jest to choroba stosunkowo częsta, która dotyka około 5–10% dorosłej populacji, pojawia się głównie w wieku 55–60 lat i dotyczy przede wszystkim kobiet.
Jakie są objawy subklinicznej niedoczynności tarczycy?
Pacjenci z subkliniczną niedoczynnością tarczycy na ogół nie skarżą się na objawy lub mogą występować u nich objawy łagodne, między innymi senność, trudności z koncentracją, osłabienie włosów, niepokój, złe znoszenie zimna lub osłabienie mięśni.
Subkliniczna niedoczynność tarczycy może powodować także pewne zmiany w gromadzeniu tłuszczów we krwi (przede wszystkim wzrost poziomu cholesterolu) oraz w działaniu naczyń krwionośnych, co może przyczynić się do zwiększenia ryzyka wystąpienia na przykład miażdżycy, czyli choroby, w której wnętrze tętnicy zacieśnia się z powodu nagromadzenia tłuszczu, lub generalnie chorób o charakterze sercowo-naczyniowym.
Jakie są przyczyny subklinicznej niedoczynności tarczycy?
Istnieją różne możliwe przyczyny, które mogą wywoływać subkliniczną niedoczynność tarczycy. Może to być, między innymi, niedobór jodu, radioterapia szyi lub głowy, niektóre leki lub starzenie się, jednak główną przyczyną jest zapalenie tarczycy typu Hashimoto, w którego przebiegu układ odpornościowy wywołuje stopniowe niszczenie tarczycy, która z czasem nie będzie w stanie wytwarzać wystarczających ilości hormonów tarczycowych.
Jakie badania należy wykonać?
Aby zdiagnozować subkliniczną niedoczynność tarczycy, lekarz zaleci badanie krwi w celu określenia poziomu TSH i hormonów tarczycy. Pacjenci z subkliniczną niedoczynnością tarczycy będą mieć poziom TSH wyższy niż wartość referencyjna (zazwyczaj 4,0 do 10,0 mIU/L) i poziom hormonów tarczycy w normie.
Po stwierdzeniu podwyższonego poziomu TSH i hormonów tarczycy w normie lekarz może zalecić ponowne badanie TSH, FT4 i FT3 oraz przeciwciał przeciw peroksydazie tarczycowej (aTPO) po 2–3 miesiącach. Jeśli subkliniczna niedoczynność tarczycy zostanie potwierdzona, pacjentowi zostanie zalecone także wykonanie USG tarczycy.
Jak leczy się subkliniczną niedoczynność tarczycy?
Lekarz, w zależności od nasilenia objawów, występowania ewentualnych czynników ryzyka, np. historii chorób tarczycy, wieku i wartości TSH, zdecyduje o ewentualnym rozpoczęciu leczenia farmakologicznego.
U pacjentów w wieku poniżej 65–75 lat z wartością TSH ≥10 mU/l leczenie jest zawsze wskazane, nawet przy braku objawów. Jeśli natomiast wartość TSH zawiera się pomiędzy 4,5 a 9,9 mU/ml, leczenie jest zalecane tylko w przypadku występowania objawów, tj. chorób sercowo-krążeniowych, takich jak na przykład niewydolność serca lub hiperlipidemia (wzrost poziomu cholesterolu i/lub trójglicerydów we krwi).
U pacjentów starszych, w wieku powyżej 75 lat subkliniczna niedoczynność tarczycy jest bardzo częsta, ponieważ TSH wzrasta z biegiem lat niezależnie od faktycznego istnienia dysfunkcji tarczycy. W takich przypadkach leczenie jest brane pod uwagę, ewentualnie z bardzo niskimi dawkami leku na początku, jeśli podwyższonej wartości TSH towarzyszą objawy niedoczynności tarczycy lub w przypadku występowania podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Podczas ciąży, jeśli subkliniczna niedoczynność tarczycy nie zostanie natychmiast zdiagnozowana, może okazać się szkodliwa dla rozwoju samej ciąży, ale przede wszystkim dla rozwoju płodu. Z tego powodu konieczne jest, by lekarz wcześnie ocenił możliwość rozpoczęcia zastępczej terapii farmakologicznej w zależności od historii choroby, wartości hormonów, występowania przeciwciał przeciwtarczycowych i obrazu USG tarczycy.
Pacjenci, którym zostało przepisane leczenie, zostaną poproszeni przez lekarza o ponowne zbadanie poziomu TSH w surowicy krwi po 6–8 tygodniach od rozpoczęcia leczenia i po każdej zmianie dawki. Natomiast pacjenci, którzy nie przyjmują leków, powinni wykonywać badania co pół roku w celu sprawdzenia ewentualnego wzrostu poziomu TSH.
BIBLIOGRAFIA
- Bekkering GE, Agoritsas T, Lytvyn L, Heen AF, Feller M, Moutzouri E, Abdulazeem H, Aertgeerts B, Beecher D, Brito JP, Farhoumand PD, Singh Ospina N, Rodondi N, van Driel M, Wallace E, Snel M, Okwen PM, Siemieniuk R, Vandvik PO, Kuijpers T, Vermandere M. Thyroid hormones treatment for subclinical hypothyroidism: a clinical practice guideline. 2019 May 14;365:l2006.
- Urgatz B, Razvi S. Subclinical hypothyroidism, outcomes and management guidelines: a narrative review and update of recent literature. Curr Med Res Opin. 2023 Mar;39(3):351-365.
- Jansen HI, Boelen A, Heijboer AC, Bruinstroop E, Fliers E. Hypothyroidism: The difficulty in attributing symptoms to their underlying cause. Front Endocrinol (Lausanne). 2023 Feb.
- Peeters RP, Brito JP. Subclinical hypothyroidism: to treat or not to treat? Eur J Endocrinol. 2020 Dec;183(6):D15-D24.
Informacje zawarte na stronie www.feelthyroid.com nie mogą zastąpić kontaktu pacjenta z lekarzem, ani badania specjalistycznego. Zaleca się, aby zawsze konsultować z lekarzem i/lub specjalistą wszelkie uzyskane informacje i wskazania.